No 32 – Bài Giảng Chuyên Đề: Cấu Trúc Bị Động Khách Quan (Impersonal Passive)

No 32 – TÀI LIỆU GIẢNG DẠY CHUYÊN ĐỀ

CÂU BỊ ĐỘNG KHÁCH QUAN / THỂ BỊ ĐỘNG ĐẶC BIỆT
(Impersonal Passive: It is said that… / Someone is said to…)

I. TƯ DUY NGÔN NGỮ VÀ BẢN CHẤT LÝ THUYẾT

Người Việt chúng ta có lối diễn đạt chủ động rất quen thuộc khi truyền tai nhau một thông tin chung chung như: “Người ta nói rằng…”, “Người ta đồn rằng…” hoặc “Người ta nghĩ rằng anh ta là một bác sĩ giỏi”. Trong tiếng Anh, hành động mang tính chất chung chung của dư luận này thường sử dụng chủ ngữ giả They / People ở dạng chủ động:

→ They say that he is a good doctor. (Chủ động)

Tuy nhiên, trong văn phong học thuật, báo chí hoặc giao tiếp trang trọng, người Anh lại đặc biệt ưa chuộng lối nói Bị động khách quan (Impersonal Passive) để thể hiện thông tin một cách khách quan, giảm bớt tính cá nhân. Câu trên sẽ được biến đổi thành 2 cách bị động như sau:

It is said that he is a good doctor. (Cách 1: Sử dụng chủ ngữ giả “It”)
He is said to be a good doctor. (Cách 2: Sử dụng chủ ngữ của mệnh đề phụ)

Các động từ báo cáo (Reporting Verbs) phổ biến trong cấu trúc này:

Cấu trúc này được áp dụng đặc biệt rộng rãi cho nhóm động từ chỉ nhận thức, phát ngôn, dư luận xã hội bao gồm: say (nói), believe (tin rằng), think (nghĩ), understand (hiểu), claim (tuyên bố), suppose (cho là), expect (mong đợi), report (báo cáo), acknowledge (công nhận), assume (giả định), estimate (ước tính), consider (xem xét), v.v.

II. CÔNG THỨC CHI TIẾT CỦA HAI CÁCH BIẾN ĐỔI

Giả sử chúng ta có câu chủ động gốc dạng tổng quát:

CHỦ ĐỘNG GỐC: People / They + V₁ + that + S₂ + V₂ + …

1. Cách 1: Sử dụng chủ ngữ giả “It” (Dễ nhất cho học viên)

Ở cách này, mệnh đề chứa thông tin phía sau từ that được giữ nguyên hoàn toàn. Giáo viên chỉ cần hướng dẫn học viên chia bị động cho động từ báo cáo V₁ căn cứ theo thì của câu gốc.

CÔNG THỨC CÁCH 1: It + is / was / has been + V_1(P.II) + that + S₂ + V₂ + …

Nếu V₁ ở hiện tại đơn (say, think…) → dùng It is said / thought…
Nếu V₁ ở quá khứ đơn (said, thought…) → dùng It was said / thought…

2. Cách 2: Đưa chủ ngữ thứ hai ($S_2$) lên làm chủ ngữ chính

Đây là phần học viên rất dễ nhầm lẫn. Giáo viên cần nhấn mạnh quy tắc so sánh dòng thời gian giữa động từ mệnh đề chính ($V_1$) và động từ mệnh đề phụ ($V_2$).

CÔNG THỨC CÁCH 2: S₂ + is / was / were + V_1(P.II) + to-inf / to have P.II + …

Học viên cần chọn 1 trong 2 trường hợp sau để chia phần động từ phía sau:

Trường hợp A: Cùng thì hoặc Tương lai (Đồng thì): Khi V₂ xảy ra cùng thời điểm hoặc sau V₁. Ta dùng: to + V_{(nguyên thể)}.
Trường hợp B: Khác thì (Mệnh đề sau xảy ra trước mệnh đề trước): Khi V₂ xảy ra trước V₁ trong quá khứ. Ta dùng: to have + V_3/ed(P.II).

III. QUY TRÌNH 4 BƯỚC PHÂN TÍCH MẪU CÂU TIÊU CHUẨN

Hãy cùng phân tích ví dụ điển hình của bạn: **”People say that he is 108 years old.”**

MẪU CÂU PHÂN TÍCH TIÊU CHUẨN

Câu chủ động: People say that he is 108 years old.

Bước 1: Xác định các thành phần cốt lõi của câu: – Động từ báo cáo chính (V₁): say → Thì hiện tại đơn.
– Chủ ngữ mệnh đề phụ (S₂): he.
– Động từ mệnh đề phụ (V₂): is → Thì hiện tại đơn (Đồng thì với V₁).
Bước 2: Áp dụng Cách 1 (Dùng chủ ngữ giả “It”): – Biến đổi đầu câu thành: It is said.
– Viết lại toàn bộ vế sau: that he is 108 years old.
→ Kết quả: It is said that he is 108 years old.
Bước 3: Áp dụng Cách 2 (Đưa $S_2$ lên làm chủ ngữ mới): – Đưa từ he lên đầu câu. Chia động từ bị động theo ngôi “he” ở hiện tại: he is said.
Bước 4: Biến đổi động từ $V_2$ theo mối quan hệ thời gian: – Vì V₁ (say) và V₂ (is) cùng ở thì hiện tại đơn (Đồng thì), áp dụng quy tắc đổi động từ is về dạng nguyên thể có To: to be.
→ Kết quả: He is said to be 108 years old.

Dịch nghĩa cả hai câu: Người ta nói rằng cụ ông ấy đã 108 tuổi.

IV. 10 BÀI TẬP THỰC HÀNH TỰ LUẬN TẠI LỚP

Yêu cầu: Học viên hãy chuyển đổi các câu chủ động dưới đây sang 2 cách câu bị động khách quan.

People believe that the new president is a very generous man.
They think that the missing boy is hiding in the nearby forest.
People report that the dark storm caused severe damage to the coastal village.
They expected that the smart student would pass the exam with flying colors.
Everyone understands that learning a foreign language requires a lot of patience.
People claimed that the clever businessman invented this innovative software.
They consider that this beautiful ancient castle is a national treasure.
The police assume that the dangerous bank robbers left the country last night.
Experts estimate that the global population will reach 9 billion people soon.
People acknowledge that Alexander Fleming discovered penicillin in 1928.

V. ĐÁP ÁN CHI TIẾT VÀ PHÂN TÍCH NGỮ PHÁP TRONG TÀI LIỆU PDF

📄 TẢI TÀI LIỆU ÔN TẬP (PDF) * Tài liệu dành riêng cho học viên của Mr. Phong

✍ No 32 – PASSIVE VOICE -Cấu Trúc Bị Động Khách Quan (Impersonal Passive)

(