GIÁO TRÌNH NGỮ PHÁP CHUYÊN SÂU:
CẤU TRÚC “WOULD RATHER” VỚI HAI CHỦ NGỮ
LỜI MỞ ĐẦU CHO HỌC VIÊN
Cấu trúc “Would rather” khi đi với hai chủ ngữ độc lập (S₁ và S₂) thuộc phạm trù ngữ pháp Giả định cách (Subjunctive Mood). Đây là điểm ngữ pháp cực kỳ quan trọng và thường xuyên xuất hiện trong các bài thi chứng chỉ quốc tế cũng như các kỳ thi THPT Quốc gia tại Việt Nam. Mục tiêu cốt lõi của bài học này là giúp học viên phân biệt được tính chất “trái thực tế” của hành động để lùi thì một cách chính xác.
I. Cấu Trúc Giả Định Ở Hiện Tại Hoặc Tương Lai
Cấu trúc này được áp dụng khi người nói (S₁) muốn một người khác (S₂) thực hiện hoặc không thực hiện một hành động nào đó ở thời điểm hiện tại hoặc tương lai. Tuy nhiên, mong muốn này thường trái với thực tế thực tại hoặc trái với dự định ban đầu của người kia.
1. Thể khẳng định
Lưu ý đặc biệt: Nếu động từ trong mệnh đề giả định là động từ To be, ta bắt buộc phải sử dụng were cho tất cả các ngôi (I, you, he, she, it, we, they) để thể hiện đúng tính chất trang trọng của câu giả định.
Ví dụ mẫu và phân tích chi tiết:
Ví dụ 1: I’d rather you stayed at home tonight instead of going out.
➔ Dịch nghĩa: Tôi muốn bạn ở nhà tối nay thay vì đi chơi.
➔ Phân tích chuyên sâu: Bản chất ở hiện tại là người nghe đang có ý định đi ra ngoài chơi. Lời nói của S₁ thể hiện một mong muốn trái ngược với dự định đó, do đó động từ “stay” được chia ở thì quá khứ đơn thành “stayed”.
Ví dụ 2: The teacher would rather that Tim were more attentive in class.
➔ Dịch nghĩa: Giáo viên muốn Tim chú ý nghe giảng hơn ở trên lớp.
➔ Phân tích chuyên sâu: Thực tế hiện tại là Tim đang lơ là, không tập trung. Mong muốn của giáo viên trái với thực tế hiện tại, động từ To be lùi về quá khứ và dùng were cho ngôi thứ ba số ít (Tim).
2. Thể phủ định
Dùng để diễn tả mong muốn ai đó đừng hoặc không làm một việc gì đó ở hiện tại hoặc tương lai.
Ví dụ mẫu và phân tích chi tiết:
Ví dụ 3: Jack would rather I didn’t say anything about the missing money.
➔ Dịch nghĩa: Jack muốn tôi đừng nói gì về số tiền bị mất.
➔ Phân tích chuyên sâu: Việc “nói về số tiền” là điều có thể xảy ra hoặc người nói đang có ý định nói. Jack muốn ngăn chặn điều này ở hiện tại nên ta mượn trợ động từ phủ định phủ định “didn’t” kèm động từ nguyên mẫu “say”.
II. Cấu Trúc Giả Định Ở Quá Khứ
Cấu trúc này dùng để diễn tả một mong muốn, một sự giả định hoặc một sự hối tiếc về một sự việc đã xảy ra hoặc không xảy ra trong quá khứ. Mong muốn này hoàn toàn trái ngược với thực tế khách quan đã diễn ra.
1. Thể khẳng định
Ví dụ mẫu và phân tích chi tiết:
Ví dụ 4: Jim would rather that Jill had gone to class yesterday.
➔ Dịch nghĩa: Jim muốn là hôm qua Jill đã đi học.
➔ Phân tích chuyên sâu: Trạng ngữ thời gian “yesterday” xác định ngữ cảnh quá khứ. Thực tế hôm qua Jill đã nghỉ học (vắng mặt). Lời cầu ước của Jim trái ngược hoàn toàn với thực tế quá khứ nên động từ “go” được đẩy về quá khứ hoàn thành là “had gone”.
2. Thể phủ định
Ví dụ mẫu và phân tích chi tiết:
Ví dụ 5: My parents would rather my brother hadn’t bought that expensive car last week.
➔ Dịch nghĩa: Bố mẹ tôi muốn anh trai tôi đừng mua chiếc xe hơi đắt tiền đó vào tuần trước.
➔ Phân tích chuyên sâu: Thực tế trong quá khứ (last week) người anh trai đã mua xe rồi. Bố mẹ thể hiện sự nuối tiếc và ước điều ngược lại nên dùng cấu trúc phủ định quá khứ “hadn’t bought”.
III. Cấu Trúc So Sánh Lựa Chọn (Than)
Khi giảng viên muốn hướng dẫn học viên diễn đạt ý niệm: “Chủ ngữ 1 muốn Chủ ngữ 2 làm việc này hơn là làm việc kia”, chúng ta sử dụng từ nối “than” để liên kết hai vế hành động.
Lưu ý cốt lõi: Động từ đứng sau than sẽ ở dạng nguyên thể không To (V-inf) do chịu tác động gián tiếp từ cấu trúc so sánh song song của toàn câu.
Ví dụ mẫu và phân tích chi tiết:
Ví dụ 6: The pilot would rather the terrorists got what they demanded than threaten the passengers.
➔ Dịch nghĩa: Cơ trưởng muốn bọn khủng bố lấy được thứ chúng đòi hỏi hơn là đe dọa hành khách.
➔ Phân tích chuyên sâu: Hành động thứ nhất chia theo quy tắc giả định hiện tại (“got” – quá khứ của get), hành động thứ hai đứng sau “than” được giữ nguyên thể (“threaten”).
IV. Danh Mục Trọng Tâm Động Từ Bất Quy Tắc (Word Family)
Vì tính chất bắt buộc của cấu trúc Would rather hai chủ ngữ là phải lùi thì, học viên cần thuộc lòng các động từ bất quy tắc phổ biến để tránh mất điểm đáng tiếc. Dưới đây là bảng tổng hợp các từ hay gặp nhất trong đề thi:
| Động từ nguyên thể (V-inf) | Quá khứ đơn (V₂) | Quá khứ hoàn thành (V₃) | Ý nghĩa tiếng Việt |
|---|---|---|---|
| Say | said | said | Nói, phát biểu |
| Tell | told | told | Kể, bảo, nói với ai |
| Go | went | gone | Đi, di chuyển |
| Give | gave | given | Cho, tặng, đưa cho |
| Ring | rang | rung | Rung chuông, gọi điện |
| Take | took | taken | Cầm, nắm, lấy, dẫn đi |
| Buy | bought | bought | Mua sắm |
V. Bài Tập Thực Hành Ngay Tại Lớp (10 Câu)
Yêu cầu: Chia động từ trong ngoặc đúng dạng ngữ pháp để hoàn thành các câu giả định sau.
- I would rather you (not / tell) ______________ her the truth right now. She is very emotional.
- Mary’s boss would rather she (finish) ______________ the report yesterday afternoon.
- We would rather our neighbors (not / ring) ______________ the doorbell at midnight last night.
- Tommy would rather his parents (give) ______________ him a laptop for his next birthday instead of a bike.
- The manager would rather that the staff (be) ______________ more punctual in future meetings.
- I would rather you (go) ______________ to the supermarket with me now than stay home alone.
- He would rather his roommate (say) ______________ sorry to him after that heated argument yesterday.
- We would rather you (not / take) ______________ our documents without permission at the moment.
- The landlord would rather the tenants (pay) ______________ the rent on time last week.
- She would rather her daughter (spend) ______________ more time reading books than watch TV.
